先日、東京で世田谷区内のある郵便局へ行ったところ、ジュースを出してくれました。五〇歳前後と思われるその女性に、これはどういう意味なのかお聞きしたところ、客へのサービスとのことです。
ん！？サービス！？……私は一瞬ことばにつまったあと「もっと本質的なサービスがあるはずですがね」と言ったものの、彼女に責任のある問題ではないので、それ以上の意地悪質問はやめました。というのは、①こんな「本質的」事件があったからです。
この「ジュース」のときから3ヵ月ほど前になりますが、同じ郵便局へ行ったとき、たまたまガラス棚の中に「ストックブック」と書かれた札とともに切手入れ帳の見本があるのに気づきました。しかし鍵がかかっているので、手にして実物を調べることはできません。近くにいた職員の一人に、これを買いたいむねを告げると、奥から別の一冊をもってきてくれました。
なぜこれが欲しかったかというと、使う切手を保存するさい、種類別に整理してあると、そのときどきに必要な切手をさがしやすいし、汚れも防ぎやすいからです。以前ある弁護士事務所を訪ねたとき、そのような切手分類保存帳を見て「これは俺も買っておこう」と思っていたのでした。
で、さっそく買って帰り、雑然と袋にはいっている自宅の切手を種類別に分けて入れようとしたところ、どうも勝手が違うんですね。つまり出し入れが非常に面倒なのです。よくよく見ると、これは記念切手を保存するための、切手の趣味人たちが使うアルバムらしい。実用切手のためには全く不便です。「ストックブック」といえば記念切手用だけのことを意味するのか、私はよく知りませんけれど、ともかくこれでは使い道がありません。仕方がないので、郵便局へ返しに行きました。実用のためのものと交換してほしい。もしそれがないのであれば引きとってほしい。
ところが、窓口の人は②妙な態度なのですね。実用のためのものはないし、いったん売ったものはひきとれない、と。もちろん使わなかったので新品のままですし、なんの欠陥もありません。「そんなバカな……」と、私は少々声をあららげました。すると窓口の彼氏は奥から別の人を呼び、その人は私を局内の別室へつれていきました。郵便課長とのことです。そこで改めて、これはひきとれないと主張します。私も言いました。一般の商店ではこんなバカなことは考えられない。たとえば文具店でこの種のものを買った場合、目的が違えば交換してくれるし、なければ引きとってくれる。（中略）
課長は言いました——「いま会計のところへ行って聞いてきましたが、やっぱりダメだそうです。
会計がどう言おうと、そんなものはますます官僚主義の正体を示すだけのこと、何の弁解にもなりません。それによって私の抗議が変わるわけでもありません。
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Hôm trước, khi tôi đến một bưu điện ở quận Setagaya, Tokyo, họ đã mang nước trái cây ra mời tôi. Tôi hỏi người phụ nữ có vẻ khoảng năm mươi tuổi ấy rằng việc này có ý nghĩa gì, thì được trả lời rằng đó là dịch vụ dành cho khách hàng.
Hả!?？ Dịch vụ!?……？…… Tôi nhất thời nghẹn lời, rồi nói: “Chắc phải có một kiểu dịch vụ thiết thực hơn chứ,” nhưng vì đây không phải vấn đề mà cô ấy phải chịu trách nhiệm nên tôi không tiếp tục hỏi những câu khó chịu hơn nữa. Bởi vì trước đó đã xảy ra một sự việc “thiết thực” như sau.
Khoảng ba tháng trước lần được mời “nước trái cây” đó, khi đến cùng bưu điện này, tôi tình cờ nhận thấy trong tủ kính có một cuốn mẫu để đựng tem cùng tấm biển ghi “stock book”. Tuy nhiên, vì tủ bị khóa nên tôi không thể cầm nó lên để xem kỹ vật thật. Khi tôi nói với một nhân viên ở gần đó rằng mình muốn mua nó, người đó đã mang từ bên trong ra một cuốn khác.
Lý do tôi muốn có nó là vì khi cất giữ những con tem dùng hằng ngày, nếu phân loại chúng theo từng loại thì lúc cần sẽ dễ tìm hơn, đồng thời cũng dễ tránh bị bẩn. Trước đây, khi đến một văn phòng luật sư, tôi từng thấy một cuốn sổ phân loại và bảo quản tem như vậy nên đã nghĩ: “Mình cũng nên mua một cuốn.”
Thế là tôi mua ngay rồi mang về nhà, nhưng khi định phân loại những con tem đang nằm lộn xộn trong túi theo từng loại để cho vào thì nhận ra cách sử dụng dường như không giống như mình tưởng. Nói cách khác, việc lấy tem ra và cho tem vào cực kỳ phiền phức. Nhìn kỹ lại, có vẻ đây là một loại album dùng để bảo quản tem kỷ niệm dành cho những người chơi tem. Nó hoàn toàn bất tiện nếu dùng để đựng những con tem phục vụ nhu cầu thực tế. Tôi không biết liệu từ “stock book” có phải chỉ dùng để chỉ loại dành cho tem kỷ niệm hay không, nhưng dù sao cuốn này cũng chẳng có ích gì đối với tôi. Không còn cách nào khác, tôi mang nó trở lại bưu điện. Tôi muốn đổi nó lấy một loại dùng cho mục đích thực tế. Nếu không có loại đó thì tôi muốn họ nhận lại cuốn này.
Thế nhưng thái độ của người ở quầy lại rất kỳ lạ. Người đó nói rằng họ không có loại dành cho sử dụng thực tế, và hàng một khi đã bán rồi thì không thể nhận lại. Tất nhiên tôi chưa hề sử dụng nên nó vẫn hoàn toàn như mới và cũng không có bất kỳ khuyết điểm nào. “Vô lý thế sao được……” tôi hơi lớn giọng. Thế là người đàn ông ở quầy gọi một người khác từ phía trong ra, và người đó đưa tôi vào một phòng khác trong bưu điện. Ông ấy là trưởng bộ phận bưu chính. Tại đó, ông ấy lại một lần nữa khẳng định rằng họ không thể nhận lại món hàng. Tôi cũng nói lại quan điểm của mình. Ở những cửa hàng bình thường thì chuyện vô lý thế này là không thể tưởng tượng nổi. Chẳng hạn, nếu mua loại đồ này ở cửa hàng văn phòng phẩm mà nhận ra nó không phù hợp với mục đích sử dụng, họ sẽ đổi cho mình, còn nếu không có món thay thế thì họ sẽ nhận lại. (Lược đoạn)
Trưởng bộ phận nói: “Tôi vừa sang chỗ kế toán hỏi, nhưng họ nói quả nhiên vẫn không được.”
Dù bộ phận kế toán có nói gì đi nữa, chuyện đó chỉ càng phơi bày bản chất của chủ nghĩa quan liêu mà thôi, hoàn toàn không thể trở thành một lời biện minh. Điều đó cũng chẳng thể khiến lời phản đối của tôi thay đổi.
Bình luận