これは僕の個人的な意見だが、「悩み」と無縁の幸せは存在しないと思う。ものづくりでも「悩み」はとても重要で、悩みをどう解決するか、どう昇華（注1）させるかが、作った成果、物の存在感や主張に直結する。
その観点で言うと、最近の日本の製品には「悩み」が見えない。悩みに取り組まずに切り捨ててしまうからだと思う。日本人は「シンプル」に強いあこがれを持っているが、いつの頃からか「要素が少なくて単純なことがシンプルだ」という誤った思い込みを抱いてしまっている。だから重要なものを切り捨ててしまって平気なのだ。
そういう思いつきと勢いだけで作られた商品を「チューインガム商品」と僕は呼ぶ。作られたものが薄っぺらで、すぐに味がなくなって捨てられるからだ。
日本人の多くは「日本文化の神髄（注2）はシンプルさだ」と思っているようだが、僕は完全には同意できない。日本文化にはいろいろな相反（注3）する要素が複雑に絡みあって、それらを生かしたまま歴史の中で洗練された結果、一見シンプルに見えているだけなのだ。その深い部分を理解できずに、切り捨てて単純化したものを簡単に製品にしているから味が出てこない。
日本文化と同様に、切り捨てではなく洗練によってシンプルに見えるものは、ヨーロッパのブランド商品などにもよくある。内在していた相反する要素がうまく噛み合って（注4）いるから、シンプルに見えるだけなのだ。
要素が少なくて単純なものと、洗練によってシンプルに見えるものを比較すると、内包されている複雑さが全然違う。しかも後者には、作った人たちのいろいろな悩みも見える。最初のうちはうまく隠されていて見えないが、使っているうちに「あ、こうやって悩んで、それでその結果こういう処理をして、それでこの製品ができてきたのか」ということがわかってくる。だから奥が深い商品が生まれ、使っていてもいろんな側面が次々と現れてくるので飽きが来ないのだ。
悩みを避けて切り捨てた「もの」ゃ「ひと」には、そういう面白みが存在しない。
（奥山清行『ムーンショットデザイン幸福論』による）
（注1）昇華する：一段と高度なものにする
（注2）神髄：中心となる本来の性質
（注3）相反する：互いに対立する
（注4）噛み合う：ここでは、ぴったり合う
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Đây là ý kiến cá nhân của tôi, nhưng tôi cho rằng không tồn tại thứ hạnh phúc hoàn toàn không liên quan đến những “trăn trở”. Trong việc tạo ra sản phẩm, “trăn trở” cũng vô cùng quan trọng; ta giải quyết những trăn trở ấy ra sao, nâng chúng lên thành một giá trị cao hơn như thế nào sẽ liên hệ trực tiếp đến thành quả tạo ra, cũng như sức hiện diện và tiếng nói của sản phẩm.（注1）
Nhìn từ góc độ đó, các sản phẩm gần đây của Nhật Bản không cho thấy những “trăn trở” như vậy. Tôi nghĩ đó là vì người ta không đối mặt với những vấn đề ấy mà loại bỏ chúng luôn. Người Nhật rất ngưỡng mộ sự “đơn giản”, nhưng từ lúc nào đó họ đã mắc phải một quan niệm sai lầm rằng “ít yếu tố và không phức tạp thì chính là đơn giản”. Vì thế họ có thể thản nhiên loại bỏ cả những thứ quan trọng.
Tôi gọi những sản phẩm được tạo ra chỉ bằng ý tưởng chợt đến và khí thế như vậy là “sản phẩm kẹo cao su”. Bởi vì thứ được tạo ra rất hời hợt, nhanh chóng hết vị rồi bị vứt bỏ.
Có vẻ nhiều người Nhật cho rằng “cốt lõi của văn hóa Nhật Bản là sự đơn giản”, nhưng tôi không thể hoàn toàn đồng ý.（注2） Trong văn hóa Nhật Bản, nhiều yếu tố đối lập đan xen với nhau một cách phức tạp; chúng được giữ lại và mài giũa qua lịch sử, nên kết quả chỉ là bề ngoài trông có vẻ đơn giản mà thôi.（注3） Vì không hiểu được chiều sâu đó mà chỉ cắt bỏ rồi đơn giản hóa và dễ dàng biến thành sản phẩm, nên những sản phẩm ấy không tạo ra được “hương vị” riêng.
Cũng như văn hóa Nhật Bản, trong các sản phẩm thương hiệu châu Âu cũng thường có những thứ trông đơn giản nhờ được tinh luyện chứ không phải nhờ cắt bỏ. Chúng chỉ trông đơn giản vì các yếu tố đối lập vốn tồn tại bên trong đã ăn khớp với nhau một cách khéo léo.（注4）
Nếu so sánh một thứ có ít yếu tố và đơn thuần với một thứ trông đơn giản nhờ quá trình tinh luyện, mức độ phức tạp chứa bên trong là hoàn toàn khác nhau. Hơn nữa, ở loại thứ hai còn có thể thấy được nhiều trăn trở của những người đã tạo ra nó. Ban đầu những điều đó được che giấu khéo léo nên không nhìn thấy, nhưng trong quá trình sử dụng, ta dần hiểu ra: “À, họ đã trăn trở như thế này, rồi từ đó xử lý theo cách như vậy, và cuối cùng sản phẩm này mới được tạo ra.” Chính vì thế mới sinh ra những sản phẩm có chiều sâu; trong quá trình sử dụng, hết khía cạnh này đến khía cạnh khác liên tục hiện ra nên ta không thấy chán.
Những “vật” hay “con người” né tránh các trăn trở rồi loại bỏ chúng thì không có được sức hấp dẫn như vậy.
(Theo Okuyama Kiyoyuki, 『ムーンショットデザイン幸福論』)
(Chú thích 1) Thăng hoa: nâng lên thành một thứ ở trình độ cao hơn
(Chú thích 2) Cốt lõi: bản chất vốn có giữ vị trí trung tâm
(Chú thích 3) Đối lập: trái ngược với nhau
(Chú thích 4) Ăn khớp: ở đây là khớp với nhau một cách hoàn hảo
Bình luận