以前、高校の教え子たちと話していて①ふと気づいたことがある。疑問に感じることの幅の広さ、疑問の大きさの違いだ。「どうして？」「なぜ？」という問いは、人間にとって、だれもが持ち合わせるごく当たり前の心のはたらきだと思っていた。しかし実際には、その広がり、対象範囲が人によってまったく異なるのだ。
（中略）
疑問とは、「興味の現れ」にほかならない。なにごとに無関心な生徒は、会話もじつに淡白である。他者とのコミュニケーションにも興味がない。興味はないから、疑問も起きてこない。
私はというと、物心ついたときから好奇心旺盛な子どもであった。「このおもちゃの内部はどうなっているんだろう？」そう思ってばらばらに分解しては、元に戻せなくて泣いていたものである。
自分を取り巻く社会で起きるあらゆること、たとえば学校の授業で先生が教えたり、指導する内容にだって「なんで？」と思っていいのだ。会社の上司の指示にも「なんで？」と思っていい。親の躾にも「なんで？」と思っていい。
問題は、「なんで？」だけで思考が終わってしまうことだ。②それではダメだ。というのは、「なんで？」だけで終わってしまうと、その後に「反抗」「反感」の感情が心に渦巻いてしまうだけだからである。「なんで？」に始まり、そこから「どうしてそうなるの？」「本当にそうなの？」と、自分なりに考えを極めていく作業が大切であり、そこに成長の鍵がある。
（山本博「持続力」による）
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Trước đây, khi trò chuyện với những học sinh mà tôi từng dạy ở trường trung học phổ thông, tôi chợt nhận ra một điều. Đó là sự khác biệt về độ rộng của phạm vi những điều họ thắc mắc và về tầm vóc của những thắc mắc ấy. “Tại sao?” Tôi vốn nghĩ những câu hỏi như “Vì sao?” là một hoạt động tinh thần hết sức tự nhiên mà bất kỳ con người nào cũng có. Nhưng trên thực tế, mức độ mở rộng và phạm vi đối tượng của những thắc mắc ấy lại hoàn toàn khác nhau tùy từng người.
(Lược)
Thắc mắc chẳng qua chính là “biểu hiện của sự quan tâm”. Những học sinh thờ ơ với mọi thứ thì ngay cả khi trò chuyện cũng hết sức hờ hững. Họ cũng không quan tâm đến việc giao tiếp với người khác. Vì không quan tâm nên họ cũng không nảy sinh thắc mắc.
Còn tôi thì ngay từ khi bắt đầu biết nhận thức đã là một đứa trẻ vô cùng hiếu kỳ. “Không biết bên trong món đồ chơi này được làm như thế nào nhỉ?” Nghĩ vậy, tôi thường tháo tung nó ra, rồi lại khóc vì không thể lắp trở lại như cũ.
Với mọi chuyện xảy ra trong xã hội quanh mình, chẳng hạn ngay cả những điều giáo viên dạy hay hướng dẫn trong giờ học, ta cũng hoàn toàn có thể nghĩ: “Tại sao?” Với chỉ thị của cấp trên trong công ty, ta cũng có thể nghĩ: “Tại sao?” Với cách cha mẹ dạy dỗ mình, ta cũng có thể nghĩ: “Tại sao?”
Vấn đề là nếu suy nghĩ chỉ dừng ở câu “Tại sao?” mà không đi xa hơn. Như thế thì không được. Bởi vì nếu chỉ dừng lại ở “Tại sao?” thì sau đó trong lòng chỉ còn cuộn lên những cảm xúc “chống đối” và “phản cảm”. Bắt đầu từ câu hỏi “Tại sao?” rồi từ đó tự hỏi “Tại sao lại thành ra như vậy?” hay “Thật sự có đúng như vậy không?”, điều quan trọng là phải tự mình suy nghĩ đến tận cùng; chính ở đó có chìa khóa của sự trưởng thành.
(Theo Yamamoto Hiroshi, “Sức bền bỉ”)
Bình luận