心理学は昔から心について研究してきたわけですが、実は肝心の感情（情動）についてはまだよくわかっていないのです。えっ、感情こそ心理学が得意とするところではないのですか、と①不思議に思われるかもしれません。しかし、現代の心理学が得意としているのは、どちらかというと、私たちが目や耳で周囲の世界をどのようにとらえるかという感覚や知覚の働きであり、どのようにものを考えるかといった認知と呼ばれる働きについてです。そうした働きと感情を一体化した心のプロセスが、私たちの②全体的な「生」の体験なのかもしれません。
最近では脳科学やコンピュータの専門家と協力しながら、世界中の精鋭たちが心のメカニズムの研究に取り組んでいます。その成果がロボット工学などに応用されているわけです。人間と同じように見たり、聴いたり、歩いたり、話したりする精巧なロボットたちが作られています。しかし、まだ感情機能をもつに至っていないのはご存知のとおりです。ロボットもうれしそうな表情などをしてみせることはできます。犬型のペット・ロボットならしっぽを振る仕草もします。しかし、それらは表面的な動作を真似しているだけで、感情の働きがそうさせているわけではありません。複雑な心の働きの中でも特に感情機能を解明するのは難しく、それをうまく再現できないからです。
感情は私たちの体験を豊かに（注1）裏打ちして、なにかを選んだり、しようとしたりする行動を（注2）駆り立てる動因にもなります。例えば、好き嫌いを理屈（論理）で説明することは難しいはずですが、実際の行動は簡単にやれます。ボーイフレンドやガールフレンドを論理や計算だけで選ぶ人はいないはずです。まあ、（注3）計算づくで結婚相手を決めようとする人もいるでしょうが、その裏には別の気持ちが動いていそうです。感情は私たちの思考や行動の土台になっていると考えることができそうです。そのため、気持ちの落ち込みがひどいときには、普段何気なくやれていたことができなくなることがあるのです。
（佐藤静『こころサポート』による）
（注1）裏打ちして：土台として支えて
（注2）駆り立てる：何かをせずにはいられないような気持ちにさせる
（注3）計算づくで：自分の損にならないようにいろいろ考えて
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Từ lâu tâm lý học đã nghiên cứu về tâm trí, nhưng thực ra đến nay chúng ta vẫn chưa hiểu rõ về thứ quan trọng nhất là cảm xúc (tình động). Có lẽ bạn sẽ thấy ①kỳ lạ và nghĩ: “Ủa, chẳng phải cảm xúc mới chính là lĩnh vực sở trường của tâm lý học sao?” Tuy nhiên, điều mà tâm lý học hiện đại giỏi nghiên cứu hơn lại là hoạt động của cảm giác và tri giác — tức cách chúng ta tiếp nhận thế giới xung quanh bằng mắt và tai — cũng như những hoạt động gọi là nhận thức, chẳng hạn như cách chúng ta suy nghĩ. Có lẽ quá trình tâm trí kết hợp những hoạt động đó với cảm xúc thành một thể thống nhất mới chính là trải nghiệm ②toàn diện về “sự sống” của chúng ta.
Gần đây, trong khi hợp tác với các chuyên gia về khoa học não bộ và máy tính, những nhà nghiên cứu xuất sắc trên khắp thế giới đang nỗ lực nghiên cứu cơ chế của tâm trí. Những thành quả đó đang được ứng dụng vào các lĩnh vực như kỹ thuật rô-bốt. Những rô-bốt tinh xảo có thể nhìn, nghe, đi lại và nói chuyện giống con người đang được chế tạo. Tuy nhiên, như bạn đã biết, chúng vẫn chưa đạt tới mức có chức năng cảm xúc. Rô-bốt cũng có thể biểu hiện những nét mặt trông có vẻ vui vẻ. Nếu là rô-bốt thú cưng hình chó, nó còn có thể làm động tác vẫy đuôi. Nhưng đó chỉ là sự bắt chước những động tác bề ngoài chứ không phải do hoạt động của cảm xúc khiến chúng làm như vậy. Bởi vì trong số những hoạt động phức tạp của tâm trí, việc làm sáng tỏ chức năng cảm xúc đặc biệt khó khăn, nên người ta chưa thể tái tạo nó một cách hiệu quả.
Cảm xúc làm nền tảng phong phú cho trải nghiệm của chúng ta, đồng thời cũng trở thành động lực thúc đẩy những hành động như lựa chọn một điều gì đó hoặc cố gắng làm một việc gì đó.（注1）（注2） Chẳng hạn, chắc hẳn rất khó giải thích bằng lý lẽ (logic) vì sao mình thích hay ghét một điều gì đó, nhưng trên thực tế thì hành động theo sự thích ghét ấy lại rất dễ. Chắc không có ai chọn bạn trai hay bạn gái chỉ bằng logic và tính toán. Dĩ nhiên cũng có người cố quyết định bạn đời bằng sự tính toán, nhưng dường như đằng sau đó vẫn có một cảm xúc khác đang vận hành.（注3） Có thể xem cảm xúc là nền tảng cho suy nghĩ và hành động của chúng ta. Vì vậy, khi tâm trạng suy sụp nghiêm trọng, đôi khi chúng ta không thể làm được cả những việc mà bình thường vẫn làm một cách tự nhiên.
(Theo Satou Shizuka, “Hỗ trợ tâm hồn”)
(Chú thích 1) Làm nền tảng: nâng đỡ với tư cách là nền móng
(Chú thích 2) Thúc đẩy: khiến người ta có cảm giác không thể không làm một điều gì đó
(Chú thích 3) Một cách đầy tính toán: suy xét nhiều điều sao cho bản thân không bị thiệt
Bình luận