文章を書こうとすると、私たちの心の闇に一つの言葉が光る。その言葉がおぼろげな（注）内容を象徴していて、そこから次の言葉が生まれる気配が感じられる。紙の上にその言葉を書きとめてみる。その言葉によってはじめて自分が何を書こうとしているかが、わかりはじめるのだ。“①混沌からことばへ”とはこの場面を指している。人間の言葉が本当に生きているのはここである。
私たちは、ペンが書いてゆくにつれて考える。「考える」とは、音声にならない言葉をひとりごとのように口の中で言うことだ。その言葉をペンが書きとめる。書きとめた言葉がさらに次の思考を呼ぶ。これが文章表現の「現場」だ。
文章を書いた経験をふりかえれば、だれでも思いあたることだが、書き上げた文章は必ず、自分がはじめに漠然と②予感していた内容とは違ったものになっている。心の闇に一つ二つで危うく連なって光っていた言葉が漠然と象徴していた内容と、複雑な思考を経て言葉の秩序によって組織され他人にも理解されるようになった文章との違いが、そう感じさせるのだ。
私たちは自分の考えたことを文章に表現しようとすることによって、実際には、考えていた以上のことをその表現された文章の内に発見する。これが文章表現における発見である。書かれた内容（世界）についての発見と、それが自分の中から出てきたという驚き｡文章を書くということは、言葉によって、世界を知り自分を知るという二つの驚きを同時に経験することでもある。
（梅田卓夫・清水良典・服部左右一・松川由博編『高校生のための文章読本』による）
（注）おぼろげな：はっきりしない
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Khi chúng ta định viết một bài văn, một từ ngữ lóe sáng trong bóng tối của tâm trí. Từ ngữ ấy tượng trưng cho một nội dung còn mơ hồ, và ta cảm thấy từ đó dường như sắp nảy sinh từ ngữ tiếp theo.（注） Ta thử ghi từ ngữ ấy xuống giấy. Chỉ nhờ từ ngữ ấy, ta mới bắt đầu hiểu mình đang định viết điều gì. Cụm từ “① từ hỗn độn đến ngôn từ” chính là chỉ khoảnh khắc này. Đây chính là nơi ngôn từ của con người thực sự sống động.
Chúng ta suy nghĩ trong khi ngòi bút tiếp tục viết. “Suy nghĩ” là thầm nói trong miệng, như đang tự nói với mình, những lời chưa trở thành âm thanh. Ngòi bút ghi lại những lời ấy. Những lời đã được ghi lại lại gọi ra những suy nghĩ tiếp theo. Đây chính là “hiện trường” của việc biểu đạt bằng văn viết.
Nếu nhìn lại kinh nghiệm viết văn, ai cũng có thể nhận ra rằng bài viết sau khi hoàn thành nhất định sẽ trở thành một thứ khác với nội dung mà ban đầu mình mới chỉ ② mơ hồ dự cảm. Chính sự khác biệt giữa nội dung từng được tượng trưng mơ hồ bởi một hai từ ngữ mong manh nối tiếp nhau và lóe sáng trong bóng tối của tâm trí, với bài viết đã trải qua quá trình suy nghĩ phức tạp, được tổ chức theo trật tự của ngôn từ và trở nên dễ hiểu cả với người khác, khiến ta cảm nhận như vậy.
Khi cố gắng biểu đạt những điều mình nghĩ thành văn bản, trên thực tế chúng ta lại phát hiện trong chính bài viết được tạo ra ấy nhiều điều hơn cả những gì mình đã nghĩ. Đó chính là sự khám phá trong biểu đạt bằng văn viết. Đó là sự khám phá về nội dung (thế giới) đã được viết ra, đồng thời là sự ngạc nhiên khi nhận ra nó đã xuất phát từ chính bên trong mình. Viết văn cũng là trải nghiệm đồng thời hai sự ngạc nhiên: nhờ ngôn từ mà hiểu thế giới và hiểu chính mình.
(Theo sách “Tuyển tập bài đọc về văn chương dành cho học sinh trung học phổ thông”, do 梅田卓夫, 清水良典, 服部左右一 và 松川由博 biên soạn)
(Chú thích) Mơ hồ: không rõ ràng
Bình luận