私は、「どうしたらわかりやすく伝えられるか」ということを常に考えています。
その一方で、「話を単純化しすぎてはいけない」ということも肝に銘じ(注1)ています。
この兼ね合いが、結構難しいのです。扱うテーマに関して勉強を積み重ね、知識が増えるほど、難しくなります。
生半可(注2)にしか知らないときのほうが、簡単にざっくり(注3)単純化できたりします。でも、そのために結果として、全体像が見えずに歪んだ像を示したり、事実とニュアンスが違ってきてしまったりすることにもつながります。これはとても①怖いことです。
それを防ぐには、どうしたらいいか。(中略)
まず、調べたいことを勉強して、誰かに話してみます。簡単に話ができたら、要注意。学部生レベルである可能性が高いからです。そこで満足せずに、さらに深い勉強をしてみましょう。すると、あら不思議。急に話が難しくなります。これが大学院生レベルです。いわば②「わかりやすい説明」に至るスランプのようなものです。
そこで挫折せず、さらに勉強を深め、「この話のキモ(注4)は何なのか」を考え抜きましょう。すると、ある日突然、自分でも驚くほど、わかりやすい説明ができていることに気づくはずです。あなたは、その分野で、晴れて「指導教授」の立場まで成長したのです。学部生レベルの人の説明の間違いを訂正してあげることもできるようになったことでしょう。
最初の単純化で満足せず、さらに高みを目指すとスランプに陥る。そこを突破すると、「わかりやすい説明」が可能になる。このプロセスが、キモなのです。
(池上彰『<わかりやすさ>の勉強法』による)
(注1)肝に銘じる:決して忘れないようにする
(注2)生半可:中途半端
(注3)ざっくり:大まかに、粗く
(注4)キモ:最も大事なところ
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Tôi luôn suy nghĩ về việc “làm thế nào để truyền đạt một cách dễ hiểu”.
Đồng thời, tôi cũng luôn khắc ghi rằng “không được đơn giản hóa câu chuyện quá mức”.(注1)
Việc cân bằng hai điều này thực ra khá khó. Càng tích lũy việc học về chủ đề mình đang xử lý và càng có nhiều kiến thức, việc đó lại càng khó hơn.
Khi chỉ biết nửa vời, đôi khi ta lại có thể dễ dàng đơn giản hóa mọi thứ một cách đại khái.(注2)(注3) Nhưng chính vì thế, kết quả có thể là ta đưa ra một hình ảnh méo mó do không nhìn thấy toàn cảnh, hoặc sắc thái trình bày trở nên khác với sự thật. Đây là một điều rất đáng sợ.
Vậy phải làm thế nào để ngăn điều đó xảy ra? (Lược đoạn)
Trước hết, hãy học về điều mình muốn tìm hiểu rồi thử kể lại cho một ai đó. Nếu bạn có thể nói về nó một cách dễ dàng thì cần phải cảnh giác. Bởi vì rất có thể bạn mới chỉ ở trình độ sinh viên đại học. Đừng hài lòng ở đó mà hãy thử học sâu hơn nữa. Và rồi, thật kỳ lạ. Đột nhiên việc giải thích trở nên khó khăn. Đây chính là trình độ học viên cao học. Có thể nói đây giống như một giai đoạn sa sút mà ta phải trải qua trên con đường đạt tới một “lời giải thích dễ hiểu”.
Đừng nản lòng ở đó; hãy tiếp tục đào sâu việc học và suy nghĩ đến tận cùng xem “cốt lõi của câu chuyện này là gì”.(注4) Rồi một ngày nào đó, bạn sẽ chợt nhận ra rằng mình đã có thể giải thích dễ hiểu đến mức chính bản thân cũng phải ngạc nhiên. Đến lúc ấy, trong lĩnh vực đó, bạn đã đường đường chính chính trưởng thành đến vị trí của một “giáo sư hướng dẫn”. Có lẽ lúc này bạn cũng đã có thể sửa lại những chỗ giải thích sai của người mới ở trình độ sinh viên đại học.
Nếu không hài lòng với lần đơn giản hóa ban đầu mà tiếp tục hướng tới trình độ cao hơn, ta sẽ rơi vào một giai đoạn bế tắc. Khi vượt qua được giai đoạn ấy, ta mới có thể đưa ra một “lời giải thích dễ hiểu”. Chính quá trình này mới là điều cốt lõi.
(Theo Ikegami Akira, “Phương pháp học để đạt được sự dễ hiểu”)
(Chú thích 1) khắc ghi trong lòng: ghi nhớ để tuyệt đối không quên
(Chú thích 2) nửa vời: không đầy đủ, chỉ ở mức lưng chừng
(Chú thích 3) zakkuri: một cách đại khái, sơ lược
(Chú thích 4) kimo: phần quan trọng nhất
Bình luận