書を読むという行為が、人間の成長や知的能力の向上に必須のものであることを、かつての社会は経験法則的に理解していたのではないだろうか。素読（注1）などは強制的、修養（注2）的なものではあるが、読書習慣の形成を何よりも重視する教育メソッド（注3）であったことは確かである。しかし、①私たちの世代はどうであろうか。書物というものが映像や音響メディアなどと単純に比較することを許さない必需品であり、読書は基本的な能力であるという確信をいだいてきたものの、近年の社会経済のあり方によって自信を喪いかけていたことは否めないのではなかろうか。
活字以外の表現手段が大きな影響力をもつようになったことを②「時代の流れ」と呼ぶのはいいが、文化の変容があまりにも急激なこと、あるいは一つの有力な文化が別のものに置き換えられることには予測しがたい弊害を伴う。活字にもいろいろあるが、書物に特有の楽しみを与えてくれる本、思索の喜びをもたらしてくれる本、人生の支えになるような本が相対的に少なくなったのは、1980年代の半ばごろからで、書店の棚には情報的な本や、映像文化の書籍化をねらった寿命の短いものばかりが目立つようになった。家庭からはスペースの狭さをいいわけに、本棚が姿を消してしまった。
ちょうどそのころから映像文化や活字文化の本質を考えるメディア論が盛んになったが、いまから思えば従来の活字文化が衰弱した場合にどうなるかという洞察力において、いささか欠けるところがなかっただろうか。
（紀田順一郎『読書三到――新時代の「読む・引く・考える」』による）
（注1）素読：ここでは、意味を考えずに、声を出して読むこと
（注2）修養：学問を修め人格を高めること
（注3）メソッド：方法
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Có lẽ xã hội trước đây đã hiểu qua kinh nghiệm rằng hành vi đọc sách là điều thiết yếu đối với sự trưởng thành của con người và sự nâng cao năng lực trí tuệ. Những phương pháp như sodoku tuy mang tính cưỡng chế và tu dưỡng, nhưng chắc chắn đó là một phương pháp giáo dục coi việc hình thành thói quen đọc sách là quan trọng hơn hết.（注1）（注2）（注3） Thế nhưng, thế hệ chúng ta thì sao? Dù vẫn giữ niềm tin rằng sách là một nhu yếu phẩm không thể đơn giản đem so sánh với các phương tiện hình ảnh hay âm thanh, và rằng đọc sách là một năng lực cơ bản, nhưng chẳng phải chúng ta cũng khó phủ nhận rằng do tình hình kinh tế - xã hội những năm gần đây, niềm tin ấy đã bắt đầu lung lay hay sao?
Có thể gọi việc các phương thức biểu đạt ngoài chữ in ngày càng có ảnh hưởng lớn là “dòng chảy của thời đại”, nhưng sự biến đổi văn hóa quá đột ngột, hay việc một nền văn hóa có thế lực bị thay thế bởi một nền văn hóa khác, đều kéo theo những tác hại khó lường. Chữ in cũng có nhiều loại, nhưng từ khoảng giữa những năm 1980, những cuốn sách đem lại niềm vui riêng có của việc đọc sách, những cuốn mang lại niềm vui suy tưởng hay có thể trở thành chỗ dựa trong cuộc sống đã tương đối ít đi; trên các kệ sách ở hiệu sách, người ta ngày càng chỉ thấy nổi bật những cuốn sách mang tính thông tin hoặc những ấn phẩm có vòng đời ngắn được làm ra nhằm chuyển văn hóa hình ảnh thành sách. Còn trong các gia đình, lấy lý do không gian chật hẹp, những giá sách cũng dần biến mất.
Cũng chính từ khoảng thời gian đó, các lý luận truyền thông bàn về bản chất của văn hóa hình ảnh và văn hóa chữ in trở nên thịnh hành, nhưng nhìn lại từ hiện tại, chẳng phải chúng đã có phần thiếu khả năng nhìn thấu điều gì sẽ xảy ra nếu nền văn hóa chữ in truyền thống suy yếu hay sao?
(Theo Kida Jun'ichirō, “Ba điều cần có khi đọc sách — Đọc, tra cứu và suy nghĩ trong thời đại mới”)
(Chú thích 1) sodoku: ở đây là đọc thành tiếng mà không suy nghĩ về ý nghĩa
(Chú thích 2) tu dưỡng: trau dồi học vấn và nâng cao nhân cách
(Chú thích 3) method: phương pháp
Bình luận