多くの大人は、子供よりも先に生きているから、自分の方が人生を知っていると思っている。しかしこれはウソである。彼らが知っているのは「生活」であって、決して「人生」ではない。生活の仕方、いかに生活するかを知っているのを、人生を知っていることだと思っている。そして生活を教えることが、人生を教えることだと間違えているのである。しかし、「生活」と「人生」とはどちらも「ライフ」だが、この両者は大違いである。「何のために」生活するのと問われたら、どう答えるだろう。こういう基本的なところで大間違いをしているから、小中学校で仕事体験をさせようといった愚（注1）にもつかない教育になる。（中略）生活の必要のない年齢には、生活に必要のないことを学ぶ必要があるのだ。それはこの年齢、このわずかな期間にのみ許された、きわめて貴重な時間なのだ。生活に必要のないことは、人生に必要なことだ。すなわち、人生とは何かを考えるための時間があるのは、この年代の特権なのである。
「人生とは何か」とは、そこにおいて生活が可能となるところの生存そのもの、これを問う問いである。「生きている」、すなわち「存在する」とは、どういうことなのか。
この問いの不思議に気がつけば、どの教科も、それを純粋に知ることの面白さがわかるはずだ。国語においては言葉、算数においては数と図形、理科においては物質と生命、社会においては人倫（注2）、どれもこの存在と宇宙の不思議を知ろうとするものだと知るはずだ。人間精神の普遍的な営みとして、自分と無縁なものはひとつもない。どれも自分の人生の役に立つ学びだと知るはずなのだ。
（池田晶子『人間自身――考えることに終わりなく』による）
（注1）愚にもつかない：ここでは、ばかばかしい
（注2）人倫：人として守るべき道
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Nhiều người lớn cho rằng vì mình sống trước trẻ em nên mình hiểu cuộc đời hơn. Nhưng điều đó là sai. Thứ họ biết là “đời sống”, tuyệt nhiên không phải “cuộc đời”. Họ lầm tưởng rằng biết cách sống, biết phải sống như thế nào, tức là hiểu cuộc đời. Và họ nhầm rằng dạy cách sống chính là dạy về cuộc đời. Tuy “đời sống” và “cuộc đời” đều được gọi bằng từ “life”, nhưng hai thứ này hoàn toàn khác nhau. Nếu bị hỏi “Ta sống đời sống hằng ngày ‘để làm gì’?”, họ sẽ trả lời thế nào? Chính vì mắc sai lầm lớn ở một điểm cơ bản như vậy nên mới sinh ra thứ giáo dục ngớ ngẩn như việc bắt học sinh tiểu học và trung học cơ sở đi trải nghiệm công việc.（注1） (Lược) Ở độ tuổi chưa phải lo đến việc mưu sinh, cần phải học những điều không cần thiết cho việc mưu sinh. Đó là khoảng thời gian vô cùng quý giá, chỉ được cho phép ở độ tuổi này, trong một quãng thời gian ngắn ngủi này mà thôi. Những điều không cần thiết cho đời sống lại là những điều cần thiết cho cuộc đời. Nói cách khác, có thời gian để suy nghĩ “cuộc đời là gì” chính là đặc quyền của lứa tuổi này.
Câu hỏi “cuộc đời là gì” chính là câu hỏi về bản thân sự tồn tại, nơi mà trong đó đời sống mới có thể diễn ra. “Đang sống”, tức là “đang tồn tại”, rốt cuộc có nghĩa là gì?
Nếu nhận ra sự kỳ lạ của câu hỏi này, hẳn ta sẽ hiểu được sự thú vị của việc thuần túy tìm hiểu từng môn học. Trong môn Quốc ngữ là ngôn từ, trong Toán là số và hình, trong Khoa học là vật chất và sự sống, trong Xã hội là đạo lý làm người; ta sẽ nhận ra rằng tất cả đều nhằm tìm hiểu những điều kỳ diệu của sự tồn tại và vũ trụ này.（注2） Với tư cách là những hoạt động phổ quát của tinh thần con người, không có một điều nào trong đó là không liên quan đến bản thân ta. Ta sẽ hiểu rằng tất cả đều là những điều học được có ích cho chính cuộc đời mình.
(Theo Ikeda Akiko, “Con người tự thân — Suy nghĩ không có điểm kết thúc”)
(Chú thích 1) 愚にもつかない: ở đây có nghĩa là ngớ ngẩn
(Chú thích 2) 人倫: đạo lý mà con người cần tuân theo
Bình luận