中学生や高校生の頃、歴史の時間が退屈だった。
（中略）
そんな私が四十歳の頃から歴史に興味を持ち始めた。何かを調べるとその辺りに知識の島ができ、別のことを調べるとまた別の島ができる。そのうちに孤立していたはずの二つの島が橋でつながる。「こういうことだったのか」という①驚きがある。一見関係のなさそうな二つのものが結びつくという意外性は、自然科学における醍醐味の最たるものでもある。歴史を調べれば調べるほど島々がネットワークのように結ばれて行く。人間や情報は地球上を移動するから当然なのだが、ネットワークの構築はなぜか脳にすこぶる心地よい。その上あらゆる現象に人間が絡んでいて余計に面白い。②歴史とは地球を舞台とした途方もなく（注1）壮大な演劇なのだ。自分や先祖も舞台の隅の隅の隅で参加している。それに人間の本質は変わらないから、人は似た状況で似たヘマ（注2）を何度も繰返す。だから現在を考えるのに実に役立つ。
若い頃にこの面白さに気付いていれば、今と違い記憶力もよかったから強大かつ緻密なネットワークを完成することができ演劇をもっと深く味わえたのにとも思う。無理だったかも知れない。中年にさしかかって初めてこれまで生きてきた、そしてそう遠くない将来に消える自分の立位置を確かめたくなるからだ。家系を調べたくなったり先祖や自らがどのような時代の流れの中で生を受け生を営んできたかを知りたくなる。無邪気なままこの世から退場したくなくなるのだ。十代で歴史に興味を持つ者の気持は私には不思議だが、中年になって歴史に興味を持たない者の気持はそれ以上に不思議だ。
（藤原正彦『週刊新潮』2010年10月28日号による）
（注1）途方もない：とんでもない。比べるものもない。
（注2）ヘマ：失敗
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Hồi còn học cấp hai và cấp ba, tôi thấy giờ lịch sử thật nhàm chán.
(Lược)
Một người như tôi vậy mà từ khoảng năm bốn mươi tuổi lại bắt đầu hứng thú với lịch sử. Khi tìm hiểu một điều gì đó, một “hòn đảo kiến thức” hình thành quanh chủ đề ấy; khi tìm hiểu một điều khác, lại có thêm một hòn đảo khác. Rồi đến một lúc, hai hòn đảo tưởng chừng hoàn toàn biệt lập lại được nối với nhau bằng một cây cầu. Khi ấy có ① sự kinh ngạc: “À, hóa ra là như thế này.” Cái bất ngờ khi hai thứ thoạt nhìn tưởng như không liên quan lại kết nối với nhau cũng là một trong những niềm thú vị lớn nhất của khoa học tự nhiên. Càng tìm hiểu lịch sử, các hòn đảo ấy càng được nối lại với nhau như một mạng lưới. Con người và thông tin di chuyển khắp Trái Đất nên điều đó là đương nhiên, nhưng chẳng hiểu sao việc xây dựng nên mạng lưới ấy lại đem đến cho bộ não một cảm giác vô cùng dễ chịu. Hơn nữa, con người lại có liên quan đến mọi hiện tượng, nên lịch sử càng thú vị hơn. ② Lịch sử chính là một vở kịch khổng lồ đến mức khó tưởng tượng, lấy cả Trái Đất làm sân khấu.（注1） Bản thân tôi và tổ tiên của mình cũng tham gia ở một góc rất, rất, rất nhỏ của sân khấu ấy. Hơn nữa, bản chất con người không thay đổi, nên trong những tình huống tương tự, con người cứ lặp đi lặp lại những sai lầm giống nhau.（注2） Chính vì vậy, lịch sử thực sự rất hữu ích khi suy nghĩ về hiện tại.
Tôi cũng từng nghĩ rằng giá như mình nhận ra sự thú vị này khi còn trẻ thì lúc ấy trí nhớ còn tốt hơn bây giờ, tôi đã có thể hoàn thành một mạng lưới vừa đồ sộ vừa chi tiết và thưởng thức vở kịch ấy sâu sắc hơn. Nhưng có lẽ khi ấy tôi cũng không thể làm được. Bởi chỉ khi bước vào tuổi trung niên, người ta mới bắt đầu muốn xác nhận vị trí của chính mình — một con người đã sống đến giờ và sẽ biến mất trong một tương lai không quá xa. Người ta bắt đầu muốn tìm hiểu gia phả, muốn biết tổ tiên và chính mình đã sinh ra và sống cuộc đời của mình trong dòng chảy của một thời đại như thế nào. Người ta không còn muốn cứ ngây thơ như thế mà rời khỏi thế giới này. Tôi thấy khó hiểu khi một người ở tuổi thiếu niên lại hứng thú với lịch sử, nhưng còn khó hiểu hơn nữa khi một người đã đến tuổi trung niên mà vẫn không hứng thú với lịch sử.
(Theo Fujiwara Masahiko, 『Shukan Shincho』, số ra ngày 28 tháng 10 năm 2010)
(Chú thích 1) Phi thường, khổng lồ đến khó tưởng tượng: vượt xa mức bình thường. Không có gì có thể đem ra so sánh.
(Chú thích 2) “Hema”: thất bại, sai lầm.
Bình luận