（前略）猿の生態を詳しく観察すると、我々がどうしてあいさつをしなければいけないのかが、よくわかる。つまりあいさつというのは、出合ったものが相互に殺しあい、その世界を自分ひとりのものにしようとする手続きの、回避策なのである。ただし、この点で誤解をしてはならないのであるが、あいさつをすることによつて猿は、その世界を共有するべく了解するのではない。逆である。あいさつをすることによつて猿は、それぞれが別世界に存在することを確かめるのであり、それがたまたまその一点で交叉したに過ぎないことを了解するのであり、従つて殺しあう必要のないことを知るのである。つまりあいさつというのは、それぞれが存在する世界の位相（注1）が、すれ違っていることの確認である。
その証拠に猿は、世界を共有しようとして近づいてくる相手に対しては、猛烈に排除する。逆に群棲しているもの同士は、それぞれにかぶさりあっていても位相を異にする別の世界に存在することが確認されているのであり、時にあいさつを交わしてそのことさえ確かめていれば、それぞれに侵略しあうことはないのである。
このことは恐らく重要であろう。あいさつというものは、出合ったもの同士がそれぞれに無害であることを確かめるための手続きである、と一般にはみなされていて、それ自体は間違いではないのだが、その時我々は同じ世界を共有しているのではなく、全く別の世界にそれぞれ分離されているのであり、だからこそ無害なのである。つまりあいさつの中には、相手がそれ以上自分自身の世界に近接しないように警告を発し、同時に、相手を相手の世界の中に封鎖して閉じこめようとする、呪術（注2）的要素が含まれているのだ。
我々は、親しいものに対してはよくあいさつをし、①知らないものに対しては全くあいさつをしない。ということは、我々にとつて、親しいものの方がともすれば有害となるのであり、従って度々あいさつを繰り返して無害なものにするべく努力する必要があるのであり、逆に知らないものの方がむしろ無害なのであつて、当然あらためてそれを無害なものにするべく試みる必要はないのだ、ということを示している。言ってみればあいさつは、従来言われているように「親しみをこめて」するものというより、むしろ「親しみをこめるのをやめてもらう」べくするものなのだ。親しいもの同士が、「はい、そこまで」というのがあいさつにおける②正しい姿勢である。
（別役実『日々の暮し方』自水Uブックス）
（注1）位相：それが現在置かれている状況や位置。
（注2）呪術：超自然的・神秘的な力を借りて、願いをかなえようとする行為。
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
(Lược phần đầu) Quan sát kỹ tập tính sinh thái của loài khỉ, ta có thể hiểu rất rõ vì sao chúng ta phải chào hỏi nhau. Nói cách khác, chào hỏi là một biện pháp để tránh cái quy trình mà những kẻ gặp nhau sẽ giết lẫn nhau và tìm cách biến thế giới ấy thành của riêng mình. Tuy nhiên, có một điểm không được hiểu lầm: thông qua việc chào hỏi, khỉ không hề đi đến thỏa thuận rằng chúng sẽ cùng chia sẻ một thế giới. Mà là ngược lại. Thông qua chào hỏi, khỉ xác nhận rằng mỗi bên tồn tại trong một thế giới riêng, hiểu rằng những thế giới ấy chỉ tình cờ giao nhau tại đúng một điểm đó, và vì thế biết rằng không cần phải giết lẫn nhau. Nói cách khác, chào hỏi là sự xác nhận rằng các thế giới nơi mỗi bên tồn tại nằm ở những bình diện lệch nhau.（注1）
Bằng chứng là khỉ sẽ quyết liệt loại trừ đối tượng tiến đến với ý định chia sẻ thế giới của nó. Ngược lại, giữa những cá thể sống thành đàn, người ta đã xác nhận rằng dù thế giới của chúng có chồng lên nhau thì chúng vẫn tồn tại trong những thế giới riêng biệt thuộc các bình diện khác nhau; chỉ cần thỉnh thoảng trao đổi lời chào để xác nhận điều đó, chúng sẽ không xâm phạm lẫn nhau.
Điều này có lẽ rất quan trọng. Người ta thường cho rằng chào hỏi là một thủ tục để những người gặp nhau xác nhận rằng đôi bên đều vô hại; bản thân cách hiểu ấy không sai, nhưng vào lúc đó chúng ta không hề cùng chia sẻ một thế giới, mà mỗi bên bị tách biệt trong một thế giới hoàn toàn khác, và chính vì thế mới vô hại đối với nhau. Nói cách khác, trong lời chào có chứa một yếu tố mang tính ma thuật: vừa phát ra lời cảnh báo để đối phương không tiến sâu hơn vào thế giới của mình, vừa đồng thời tìm cách phong tỏa và nhốt đối phương trong chính thế giới của họ.（注2）
Chúng ta thường xuyên chào hỏi những người thân quen, còn ① những người không quen biết thì hoàn toàn không chào. Điều đó cho thấy rằng đối với chúng ta, chính những người thân quen mới dễ có khả năng trở nên có hại, nên ta phải nhiều lần lặp lại việc chào hỏi để cố biến họ thành những người vô hại; ngược lại, người không quen lại vốn tương đối vô hại, nên đương nhiên chẳng cần cố gắng một lần nữa để khiến họ trở nên vô hại. Có thể nói, thay vì chào hỏi “với sự thân mật” như người ta vẫn thường nói, ta chào hỏi đúng hơn là để yêu cầu đối phương “đừng thân mật thêm nữa”. Giữa những người thân quen, thái độ ② đúng đắn khi chào hỏi là nói với nhau rằng: “Vâng, đến đó thôi nhé.”
(Betsuyaku Minoru, 『Hibi no Kurashikata』, 自水Uブックス)
(Chú thích 1) Bình diện: hoàn cảnh hay vị trí mà một sự vật hiện đang được đặt vào.
(Chú thích 2) Ma thuật: hành vi tìm cách thực hiện mong muốn bằng cách mượn sức mạnh siêu nhiên hoặc thần bí.
Bình luận