歴史の教科書には、有史以来の「大事件」が山ほど取り上げられている。歴史の特色は、歴史が「起こったこと」の連続として書かれていることである。しかし、人間の毎日の活動の集積が歴史だとすれば、歴史の大部分は「起こったこと」の裏にある「何も起こらなかったこと」で埋め尽くされていることに気づく。我々の日常生活を考えれば、事件などほとんど起こらない。もっといえば、われわれは毎日、「事件」が起こらないように注意して生活している。車を運転するときには人にぶつけないように、料理するときには包丁で手を切らないように、それで当たり前であろう。そう考えると、歴史の教科書の書き方はきわめておかしいという気がしてくる。もちろん、「なにもおこらなかったこと」をつなげても、歴史は書けないであろう。しかし「おこったこと」だけをつないだ歴史は、何かが起こらないようにするために日常的に払われている努力を無視している。その意味では、①現実を誤解させる恐れが強い。
ともあれ人間は「起こったこと」のほうを好む。ジャーナリズムを見れば、それがわかるであろう。歴史とジャーナリズムは、出来事の連続として世界を見る点で、根本的に似たもの同士である。なにかが起こらないようにすることは、意外に大きな努力が要る。それが地味な努力ということである。歴史もジャーナリズムも、それを基本的に評価しない点で共通している。
医学の領域でも、これと同じように、予防医学は二の次、三の次におかれる。手術や投薬で病院が治れば、医者は感謝される。「起こらなかった」病院に、医療費を払う患者はいない。やったことに対する報酬で成り立つ世界、つまり経済中心の世界のおかしさは、そこにある。②そこでは予防に人気がないのは当然である。何かが起こらないようにするための努力が大切だと気づくのは、なにかが起こってしまってからである。医者の忠告を無視して病気になれば、あの時いうことを聞いておけばよかったと思う。BSB（いわゆる牛病）の牛が出たとわかってから、飼料の原料をきちんと管理しておくべきだったという話になる。バブル期にマネーゲームに手を出して損をした企業は、本業だけに上を出していた企業をうらやむ。
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Sách giáo khoa lịch sử đề cập đến vô số “sự kiện lớn” kể từ khi bắt đầu có lịch sử thành văn. Một đặc điểm của lịch sử là nó được viết như một chuỗi những “điều đã xảy ra”. Tuy nhiên, nếu lịch sử là sự tích tụ những hoạt động hằng ngày của con người, ta sẽ nhận ra rằng phần lớn lịch sử được lấp đầy bởi những “điều không hề xảy ra” nằm phía sau những “điều đã xảy ra”. Chỉ cần nghĩ đến cuộc sống thường ngày của chúng ta là thấy hầu như chẳng có sự cố nào xảy ra. Nói đúng hơn, mỗi ngày chúng ta đều sống cẩn thận để những “sự cố” không xảy ra. Khi lái xe thì cố không đâm vào người khác, khi nấu ăn thì cố không cắt vào tay bằng dao — đó vốn là chuyện đương nhiên. Nghĩ như vậy, ta bắt đầu cảm thấy cách viết sách giáo khoa lịch sử thật vô cùng kỳ lạ. Tất nhiên, dù có nối những “điều không xảy ra” lại với nhau thì có lẽ cũng không thể viết thành lịch sử. Tuy nhiên, một lịch sử chỉ nối tiếp những “điều đã xảy ra” lại bỏ qua những nỗ lực được thực hiện hằng ngày nhằm ngăn không cho điều gì đó xảy ra. Theo nghĩa đó, ① nó có nguy cơ rất lớn khiến người ta hiểu sai thực tế.
Dù sao đi nữa, con người vẫn thích những “điều đã xảy ra” hơn. Chỉ cần nhìn vào báo chí là sẽ hiểu điều đó. Về căn bản, lịch sử và báo chí rất giống nhau ở chỗ đều nhìn thế giới như một chuỗi sự kiện. Ngăn không cho một điều gì đó xảy ra lại đòi hỏi một nỗ lực lớn đến bất ngờ. Đó chính là thứ nỗ lực âm thầm, không hào nhoáng. Lịch sử và báo chí giống nhau ở điểm về cơ bản đều không đánh giá đúng loại nỗ lực ấy.
Ngay cả trong lĩnh vực y học cũng vậy, y học dự phòng thường bị đặt xuống hàng thứ hai, thứ ba. Nếu bệnh được chữa khỏi bằng phẫu thuật hay thuốc men, bác sĩ sẽ được cảm ơn. Không có bệnh nhân nào trả chi phí y tế cho một căn bệnh “đã không xảy ra”. Sự kỳ lạ của một thế giới vận hành dựa trên việc trả công cho những gì đã được thực hiện, nói cách khác là một thế giới lấy kinh tế làm trung tâm, nằm chính ở đó. ② Trong một thế giới như thế, phòng ngừa không được ưa chuộng là điều đương nhiên. Chỉ sau khi chuyện gì đó đã xảy ra, người ta mới nhận ra tầm quan trọng của nỗ lực nhằm ngăn nó xảy ra. Nếu phớt lờ lời khuyên của bác sĩ rồi mắc bệnh, ta sẽ nghĩ rằng giá như lúc đó mình chịu nghe lời thì tốt biết mấy. Chỉ sau khi biết đã xuất hiện bò mắc BSB (cái gọi là bệnh bò), người ta mới bắt đầu nói rằng lẽ ra phải quản lý nghiêm ngặt nguyên liệu dùng làm thức ăn chăn nuôi. Những doanh nghiệp từng tham gia trò chơi tiền bạc trong thời kỳ bong bóng rồi chịu thua lỗ lại ghen tị với những doanh nghiệp chỉ chuyên tâm vào hoạt động kinh doanh chính.
Bình luận