作家が小説を書くときは、頭の中に書いているシーンが「絵」や「映像」として浮かんでいます。そのシーンを言語化し、文字という記号にしているのです。読者は作家が書いた文字を読み、頭の中で想像しながら映像化します。そこで(注1)感情移入が起きて、笑ったり、涙したりしているのです。
小説が(注2)ベストセラーとなり映画化されると(注3)「この配役じゃない」「そのシーンは違う」といった声がよく上がりますが、これは当たり前のことです。映画というのは監督が原作を読んでイメージを膨らませ、映像化した作品だからです。原作の小説は読者一人一人が作家からの記号(文字)を受け取って、それぞれが自由にシーンを思い浮かべています。
フランスの哲学者ロラン・バルトはこの現象を「作者の死」と表現しました。
「物語は作者の意図通りに読まなくてもいい。読者が好きな読み方をして、それぞれ解釈すればいい」
「作者は作品を支配できず、読者に解釈を任せなければならない」
ロラン・バルトはそう主張しました。私たちは作品の解釈を作者に求めがちです。これは作者の意図を正確に読み取ろうという発想です。そうではなく、作品の解釈は読者それぞれでいい。読者それぞれが頭の中で好き勝手に映像化していいのです。
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Khi một nhà văn viết tiểu thuyết, những cảnh mà họ đang viết hiện lên trong đầu dưới dạng “hình ảnh” hay “thước phim”. Nhà văn diễn đạt những cảnh đó bằng ngôn ngữ và biến chúng thành các ký hiệu gọi là chữ viết. Độc giả đọc những chữ mà nhà văn đã viết rồi tưởng tượng và biến chúng thành hình ảnh trong đầu mình. Từ đó nảy sinh sự đồng cảm với câu chuyện, khiến họ bật cười hoặc rơi nước mắt.(注1)
Khi một cuốn tiểu thuyết trở thành sách bán chạy rồi được chuyển thể thành phim, người ta thường nghe những ý kiến như “Diễn viên này không đúng vai” hay “Cảnh đó không phải như vậy”, nhưng điều này là hoàn toàn tự nhiên.(注2)(注3) Bởi phim điện ảnh là một tác phẩm mà đạo diễn đã đọc nguyên tác, mở rộng hình dung của riêng mình rồi biến nó thành hình ảnh. Với tiểu thuyết nguyên tác, mỗi độc giả tiếp nhận các ký hiệu — tức chữ viết — từ nhà văn rồi tự do hình dung các cảnh theo cách riêng của mình.
Nhà triết học Pháp Roland Barthes đã gọi hiện tượng này là “cái chết của tác giả”.
“Không nhất thiết phải đọc câu chuyện đúng theo ý định của tác giả. Độc giả có thể đọc theo cách mình thích và mỗi người tự đưa ra cách diễn giải của riêng mình.”
“Tác giả không thể chi phối tác phẩm mà phải giao việc diễn giải cho độc giả.”
Roland Barthes đã lập luận như vậy. Chúng ta thường có xu hướng tìm đến tác giả để hỏi cách diễn giải tác phẩm. Đó là cách suy nghĩ dựa trên việc cố gắng hiểu thật chính xác ý định của tác giả. Nhưng không nhất thiết phải như vậy; mỗi độc giả có thể có cách diễn giải tác phẩm của riêng mình. Mỗi độc giả đều có thể tự do biến tác phẩm thành những hình ảnh tùy theo ý mình trong đầu.
Bình luận