うちの犬は頭がよくないけれどむやみに吠えない。これは犬種の性格である。もうひとつ、絶対に噛みつかない。これは訓練士に仕込まれた成果である。大きな犬なので幼児に噛みついたら事件になってしまう。
訓練士は二十代の女性でスクーターに乗ってやってきた。訓練時間は週に4回、各30分である。半年近く経っても訓練が終わらないので、いつになったら卒業できるんですか、と訊ねた。家庭内での序列がはっきりしたら、と説明する。序列ねえ、どういうことかな、とさらに質問すると、①お宅の坊ちゃんがまだ……。
十年前なので息子は小学生である。体格的にも犬と息子に差がない。うちの犬はまず僕、つぎに妻と気の強い娘に降参（注1）したのだ。だが息子は軟体動物のようにふにゃらふにゃらとしている。寝てばかりいる。起きてもあくびばかりしている。両者は最下位争いを演じたまま四つに組んで（注2）決着がつかないらしい。
動物は序列に敏感なのだ。（中略）
女性の訓練士が説明した。犬をかわいがっているつもりで甘やかし、②腕をがぶりと噛みつかれた飼い主がいた。甘やかせばつけ上がるだけ、自分が主人と信じ込んで飼い主をなめた結果である。動物はつねに威嚇しながら序列を確認しているから、仲間同士は本気で喧嘩をしない。相手が強い、とわかれば争わない。喧嘩したら互いに傷つき、厳しい自然界では生き残れないから。
さすがに血のめぐりの悪いわが家の犬も、ある日、息子にゴツンと頭を叩かれ、最下位が確定、平和的に棲み分けが決まり、予算オーバーの訓練は終了した。
動物から教訓を得たわけではないが、家庭内でもタテマエとしての序列がないと混乱がはじまる。親父の権威の喪失が取り返しのつかないところまできたのは家父長制（注3）を否定しすぎた結果でもある。戦前は長子相続で、次男以下は相続権がなく女性にいたってはその他大勢の扱い、ひどいものだった。そういう状態を復活せよ、と述べているのではない。
職場で女性がもっと管理職に進出できる環境は整えたほうがよいし、僕の経験からして共働きには賛成である。家事も分担したほうがよい。だが③男女平等をはきちがえてはいけない。家庭は動物の巣に似た面がある。権威としての父性、包容力（注4）の母性まで削り取ってはいけない。父親は筋肉質で髯をはやし、母親には柔らかな肌とやさしい笑顔があるように、それらしく演じ分けたほうがよい。頻発する家庭内暴力が役割構造の喪失と無縁ではないからである。
(猪瀬直樹「家」1999年9月26日付朝日新聞朝刊による)
（注1）降参する:負ける
（注2）四つに組む:しっかり向き合って闘うこと
（注3）家父長制:男性の年長者が家族を支配するという制度
（注4）包容力:相手を寛大な気持ちで受け止める力
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Con chó nhà tôi không thông minh lắm, nhưng nó không sủa bừa bãi. Đó là đặc tính của giống chó này. Còn một điều nữa là nó tuyệt đối không cắn người. Đây là thành quả do người huấn luyện chó đã dạy nó. Vì là một con chó lớn nên nếu nó cắn trẻ nhỏ thì sẽ thành chuyện nghiêm trọng.
Người huấn luyện là một phụ nữ ngoài hai mươi tuổi, đi xe tay ga đến nhà chúng tôi. Việc huấn luyện diễn ra bốn lần một tuần, mỗi lần 30 phút. Gần nửa năm trôi qua mà việc huấn luyện vẫn chưa xong, nên tôi hỏi: “Bao giờ thì nó mới tốt nghiệp được?” Người huấn luyện giải thích rằng khi thứ bậc trong gia đình trở nên rõ ràng thì sẽ xong. Tôi hỏi thêm: “Thứ bậc à? Nghĩa là sao?”, thì cô ấy nói: “① Cậu con trai nhà anh vẫn còn…”
Chuyện này xảy ra mười năm trước, khi con trai tôi còn học tiểu học. Xét về thể hình, con chó và con trai tôi cũng chẳng chênh lệch mấy. Con chó nhà tôi trước hết đã chịu thua tôi, rồi tiếp đến là vợ tôi và cô con gái mạnh mẽ của tôi.（注1） Nhưng con trai tôi thì mềm oặt như một loài động vật thân mềm. Nó chỉ toàn nằm ngủ. Có thức dậy thì cũng chỉ toàn ngáp. Có vẻ như hai bên vẫn đang giằng co quyết liệt để tranh vị trí cuối bảng mà chưa phân thắng bại.（注2）
Động vật rất nhạy cảm với thứ bậc. (Lược)
Người nữ huấn luyện viên giải thích. Có một người nuôi chó tưởng mình đang yêu thương nó nên chiều chuộng quá mức, rồi bị nó ② ngoạm mạnh vào cánh tay. Chiều chuộng chỉ khiến nó được đằng chân lân đằng đầu; kết quả là nó tin mình mới là chủ và coi thường chính người nuôi. Vì động vật luôn vừa đe dọa nhau vừa xác nhận thứ bậc nên những con cùng bầy không thực sự đánh nhau hết sức. Một khi biết đối phương mạnh hơn, chúng sẽ không tranh đấu. Bởi nếu đánh nhau, cả hai sẽ bị thương và không thể sống sót trong thế giới tự nhiên khắc nghiệt.
Cuối cùng, ngay cả con chó nhà tôi vốn khá chậm hiểu cũng có một ngày bị con trai tôi cốc mạnh vào đầu, thế là vị trí cuối cùng được xác định, hai bên yên ổn phân chia vị trí của mình, và khóa huấn luyện vốn đã vượt ngân sách cuối cùng cũng kết thúc.
Không phải tôi rút ra bài học từ động vật, nhưng ngay cả trong gia đình, nếu không có một thứ bậc ít nhất về mặt hình thức thì sự hỗn loạn sẽ bắt đầu. Việc quyền uy của người cha suy giảm đến mức không thể cứu vãn cũng là kết quả của việc phủ nhận chế độ gia trưởng quá mức.（注3） Trước chiến tranh, gia sản được truyền cho con trưởng, từ con trai thứ trở xuống không có quyền thừa kế, còn phụ nữ thì thậm chí chỉ bị xem như những người không đáng kể khác; đó là một chế độ tồi tệ. Tôi không hề nói rằng chúng ta nên khôi phục tình trạng như thế.
Nên tạo môi trường để nhiều phụ nữ hơn có thể tiến vào các vị trí quản lý tại nơi làm việc, và từ kinh nghiệm của mình, tôi cũng ủng hộ các gia đình mà cả vợ lẫn chồng cùng đi làm. Việc nhà cũng nên được chia sẻ. Nhưng không được ③ hiểu sai ý nghĩa của bình đẳng nam nữ. Gia đình có một phương diện giống như tổ của động vật. Không nên xóa bỏ cả tính phụ quyền với vai trò là quyền uy lẫn tính mẫu quyền với khả năng bao dung.（注4） Cũng như người cha có thể có cơ bắp và để râu, còn người mẹ có làn da mềm mại và nụ cười dịu dàng, tốt hơn hết là mỗi người nên thể hiện vai trò theo cách phù hợp với mình. Bởi tình trạng bạo lực gia đình xảy ra thường xuyên không phải là không liên quan đến sự mất đi của cấu trúc vai trò ấy.
(Theo Inose Naoki, “Gia đình”, báo Asahi Shimbun bản buổi sáng ngày 26 tháng 9 năm 1999)
(Chú thích 1) Đầu hàng: thua
(Chú thích 2) Khóa chặt nhau trong thế đấu: đối mặt trực diện và chiến đấu quyết liệt
(Chú thích 3) Chế độ gia trưởng: hệ thống trong đó người đàn ông lớn tuổi nhất nắm quyền chi phối gia đình
(Chú thích 4) Khả năng bao dung: khả năng đón nhận người khác với tấm lòng rộng lượng
Bình luận