児童文学の多くは、子どもの視点で書かれています。もちろん作者は大人なのですが、子どもの考え方や、子どもの目の高さから見える風景を描いています。当然のことながら大人が読む場合、そこにどうしても①視点のズレが生じます。
けれど大人はみな、昔、子どもでした。子どもを卒業して大人になったと思っているのが、子どもだった自分を抱えたまま大人になったと思っているのかは人それぞれでしょうが、少なくとも、だれもが子ども時代を過ごしてきています。大人の視点で読みながら、子どもの頃の視点を思い出すことは可能です。自分の中の子どもに寄り添って、一緒に読むとでも言えばいいでしょうか。
子ども時代に読んだ本を再読すると、同じ場面なのに、子どもの頃の自分と今の自分とでは、感じ方や受け取り方がちがうのに気づくことがあります。それは今の自分が、自分の心の中にいる子どもと向かいあう一瞬です。そうした機会に、今の子どもたちへのまなざしを新たにすることもあるでしょう。たとえば、「近頃の子どもにはこまったものだ」と文句を言っていたけれど、子どもの頃の自分はどうだったのか?と問い直す。大人であることにあぐらをかいていた(注)自分を省みる。そんなことが起こるかもしれません。
②どうぞ、「子どもの本」を開いてみてください。
(ひこ・田中『大人のための児童文学講座』による)
(注)あぐらをかいていた:ここでは、何の疑問も感じずにいた
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Phần lớn văn học thiếu nhi được viết từ góc nhìn của trẻ em. Tất nhiên tác giả là người lớn, nhưng họ miêu tả cách suy nghĩ của trẻ em và phong cảnh nhìn thấy từ tầm mắt của trẻ. Đương nhiên, khi người lớn đọc những tác phẩm ấy, giữa họ và tác phẩm khó tránh khỏi nảy sinh ① sự lệch nhau về góc nhìn.
Thế nhưng tất cả người lớn đều từng là trẻ con. Mỗi người có thể nghĩ khác nhau: có người cho rằng mình đã tốt nghiệp tuổi thơ để trở thành người lớn, có người lại nghĩ mình lớn lên mà vẫn mang theo đứa trẻ từng là mình; nhưng ít nhất, ai cũng đã trải qua thời thơ ấu. Ta hoàn toàn có thể đọc bằng góc nhìn của người lớn đồng thời nhớ lại góc nhìn của mình khi còn nhỏ. Có lẽ có thể nói đó là việc ở bên đứa trẻ trong chính mình và cùng nó đọc sách.
Khi đọc lại một cuốn sách từng đọc thời thơ ấu, đôi khi ta nhận ra rằng dù vẫn là cùng một cảnh, cách cảm nhận và tiếp nhận của mình khi còn nhỏ lại khác với mình hiện tại. Đó là khoảnh khắc con người hiện tại của ta đối diện với đứa trẻ đang sống trong lòng mình. Những dịp như thế cũng có thể khiến ta nhìn trẻ em ngày nay bằng một ánh mắt mới. Chẳng hạn, ta từng phàn nàn rằng: “Trẻ con dạo này thật hết nói nổi”, nhưng rồi lại tự hỏi: bản thân mình hồi nhỏ thì thế nào? Ta tự đặt lại câu hỏi ấy cho chính mình. Ta nhìn lại chính mình, người đã từng an nhiên dựa vào vị thế của một người lớn mà không chút hoài nghi.(注) Những điều như vậy có thể sẽ xảy ra.
② Xin hãy thử mở một “cuốn sách dành cho trẻ em”.
(Theo Hiko Tanaka, “Bài giảng văn học thiếu nhi dành cho người lớn”)
(Chú thích) あぐらをかいていた: ở đây có nghĩa là ở trong trạng thái không hề cảm thấy nghi vấn gì
Bình luận