一日に八時間眠るのが人間社会の決まりごとであるかのように言う人がいる。それには何か特別な根拠があるのか。もともと睡眠は、適応のための技術である。さまざまな身体内部および外部の環境条件に合わせて、脳をうまく休息させ、よりよく活動させるための柔軟な生存戦略である。多少の無理や融通が利かないはずはない。
しかも、眠ることは筋肉を緩ませる、意識レベルを下げる、栄養補給を断つなどの危険を伴う「命懸け」の行為だ。それだけに、睡眠中の安全が確保できる条件を整えてからでないと、眠るわけにいかないというのが生き物の鉄則だ。また、優先してなすべきことがほかにあるから、睡眠は、すなおに順位をそちらに譲るのが通例だ。
そうなると、安心して睡眠に割り当てられる時間は、かなりかぎられたものになってしまう。一日のうちのかぎられた条件と時間のもとでうまく眠り、うまく目覚めるために、高等動物は進化の過程でさまざまな方式を開発してきた。だから、睡眠は本来多様性に富むものだ。
人間の睡眠も、生物学的にはまったく同様の適応力を備えている。しかし、人間は文明の発達とともに、睡眠を人為的な規則で拘束した。社会活動や季節変化などをもとにして、睡眠の持つ多様性を一定の枠の中に押し込めてしまったのだ。
こうして、世の中では、大人は一日に八時間まとめて寝るのが基準であるかのように考える傾向が定着した。ここから、睡眠時間の負債を気にするという不幸が発生したのだ。一日に八時間くらい寝床の中で過ごす人が大半を占めるにせよ、この数値に生物学的な根拠はない。
（井上昌次郎『睡眠の技術――今日からぐっすり眠れる本』による）
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Có người nói như thể ngủ tám tiếng mỗi ngày là một quy tắc của xã hội loài người. Liệu điều đó có căn cứ đặc biệt nào không? Vốn dĩ, giấc ngủ là một kỹ thuật để thích nghi. Đó là một chiến lược sinh tồn linh hoạt nhằm cho bộ não nghỉ ngơi thích hợp và hoạt động tốt hơn tùy theo các điều kiện môi trường khác nhau bên trong cũng như bên ngoài cơ thể. Vì thế, không thể nào giấc ngủ lại hoàn toàn không chịu được một chút ép buộc hay điều chỉnh nào.
Hơn nữa, ngủ là một hành vi “liều mạng” đi kèm những nguy hiểm như thả lỏng cơ bắp, hạ thấp mức độ ý thức và ngừng việc tiếp nhận dinh dưỡng. Chính vì vậy, một nguyên tắc bất di bất dịch của sinh vật là không thể ngủ nếu chưa tạo được những điều kiện bảo đảm an toàn trong khi ngủ. Ngoài ra, nếu còn việc khác cần được ưu tiên làm trước thì thông thường giấc ngủ sẽ nhường thứ tự ưu tiên cho việc đó.
Như vậy, khoảng thời gian có thể yên tâm dành cho giấc ngủ sẽ trở nên khá hạn chế. Để có thể ngủ và thức dậy hiệu quả trong những điều kiện và khoảng thời gian hạn chế của một ngày, các động vật bậc cao đã phát triển nhiều phương thức khác nhau trong quá trình tiến hóa. Vì vậy, về bản chất, giấc ngủ vốn rất đa dạng.
Về mặt sinh học, giấc ngủ của con người cũng có khả năng thích nghi hoàn toàn tương tự. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của văn minh, con người đã trói buộc giấc ngủ bằng những quy tắc do mình tạo ra. Dựa trên các yếu tố như hoạt động xã hội hay sự thay đổi theo mùa, con người đã ép tính đa dạng vốn có của giấc ngủ vào trong một khuôn khổ nhất định.
Bằng cách đó, trong xã hội dần hình thành xu hướng xem việc người lớn ngủ liền tám tiếng mỗi ngày như một tiêu chuẩn. Từ đó nảy sinh điều bất hạnh là con người bắt đầu lo lắng về “món nợ” thời gian ngủ. Dù phần lớn mọi người có thể dành khoảng tám tiếng mỗi ngày trên giường, con số này không có căn cứ sinh học.
(Theo Inoue Shoujirou, “Kỹ thuật ngủ — Cuốn sách giúp bạn ngủ ngon từ hôm nay”)
Bình luận