最近の若者によく「あなたはどうやって成功しましたか？」という質問を受ける。その度に、成功だぁ？そんなくだらない質問、答えれっこないボケ！と思う。「人生とは何だと思いますか？」「夢を叶えたと思いますか？」こういう類の質問も同様。
人生は必然で動かない。時と場合、そして運で決まる時もある。努力したからといって、その分すぐに報われるわけでもない。成功も保証されない。偶然による結果もある。だから抽象的、主観的な感情に関する質問は意味がない。中でも特に、幸福という結果に対する質問は物議を醸す。もちろん、人の心に対して考えるのは、個々人にとって価値があるかもしれない。
しかし、そのテーマを公共の場に持ち込むのはよくない。「社長になってから幸ですね？」って言われても、人間は適度な幸福、苦痛に鈍感になるもの。そもそも、お金持ちであろうが、なかろうがご飯を食べる前と食べた後の幸福度はけっこう変わるものだ。その基準は時と場合によって変わる。要するに私たちがせめて幸福に対し論じるには、客観的要素に着目すべきである。例えば、幼児死亡率、病院への接近の容易さ、たんぱく質の摂取量、成人識字率、一人当たりの寝室の広さ、そして快適な住居環境とか。
だから、具体的な質問をしよう。人間の心ではなく、客観的な対象物、事案についての質問。じゃないと意思疎通ができない。知職の量に応じて質問内容も変わるものだ。
Bản dịch do AI thực hiện, đối chiếu giữa hai mô hình.
Gần đây, tôi thường được các bạn trẻ hỏi: “Anh đã thành công bằng cách nào?” Mỗi lần như vậy, tôi lại nghĩ: Thành công á? Câu hỏi vớ vẩn thế thì làm sao mà trả lời nổi, đồ ngốc! Tôi nghĩ vậy. “Anh nghĩ cuộc đời là gì?” “Anh có nghĩ mình đã thực hiện được ước mơ không?” Những câu hỏi kiểu này cũng vậy.
Cuộc đời không vận hành theo một sự tất yếu định sẵn. Có những lúc kết quả được quyết định bởi thời thế, hoàn cảnh và cả vận may. Không phải cứ bỏ ra bao nhiêu nỗ lực thì sẽ lập tức được đền đáp tương xứng bấy nhiêu. Thành công cũng không được bảo đảm. Cũng có những kết quả đến từ sự ngẫu nhiên. Vì vậy, những câu hỏi về cảm xúc mang tính trừu tượng, chủ quan là vô nghĩa. Đặc biệt, những câu hỏi về kết quả gọi là hạnh phúc rất dễ gây tranh cãi. Tất nhiên, suy ngẫm về tâm hồn con người có lẽ vẫn có giá trị đối với mỗi cá nhân.
Tuy nhiên, đưa chủ đề ấy ra bàn luận ở nơi công cộng thì không hay. Dù có ai nói với tôi: “Từ khi trở thành giám đốc, anh hạnh phúc rồi nhỉ?”, thì con người vốn sẽ dần trở nên chai lì trước một mức độ hạnh phúc hay đau khổ nhất định. Ngay từ đầu, dù giàu hay không thì mức độ hạnh phúc của một người trước và sau khi ăn một bữa cơm cũng thay đổi khá nhiều. Tiêu chuẩn ấy thay đổi tùy theo thời điểm và hoàn cảnh. Tóm lại, nếu ít nhất chúng ta muốn bàn luận về hạnh phúc, thì nên chú ý đến những yếu tố khách quan. Chẳng hạn như tỷ lệ tử vong ở trẻ nhỏ, mức độ dễ dàng tiếp cận bệnh viện, lượng protein hấp thụ, tỷ lệ người trưởng thành biết chữ, diện tích phòng ngủ bình quân đầu người, hay môi trường nhà ở thoải mái.
Vì vậy, hãy đặt những câu hỏi cụ thể. Hãy hỏi về những đối tượng và sự việc khách quan, chứ không phải về tâm hồn con người. Nếu không thì chúng ta không thể hiểu nhau được. Nội dung câu hỏi cũng sẽ thay đổi tùy theo lượng kiến thức của mỗi người.
Bình luận